راهنمای خرید فرش و قالی

فرش یا قالی

  انواع فرش

فرش های دستباف از ابریشم و پشم بافته می شوند و فرش های ماشینی از نخ پلی پروپلین و نایلون به همین دلیل فرش های ماشینی به راحتی روی سنگ و سرامیک سر می خورند و جابه جا می شوند. نکته مهم دیگر در مورد فرش های ماشینی الیاف مصنوعی آن است که ممکن است برای شما و اعضای خانواده تان حساسیت های پوستی ایجاد کند و همین طور به راحتی مو و آلودگی را به خود جذب می کنند.
در مقابل، فرش های دستباف به خاطر الیاف طبیعی این مشکلات را ندارند و به خاطر نرمی و لطافت شان اگر روی آنها استراحت کنید. هیچ گاه کمر درد نخواهید گرفت و خاصیت دفع گرما در تابستان و دفع سرما در زمستان را هم دارند.
این روزها فرش های مدرن ماشینی با طرح های متنوع که اغلب ابعاد زیر ۹ متر مربع دارند در شکل های مربع، مستطیل و گرد به بازار عرضه می شوند طرفداران بسیاری پیدا کرده اند. فرش های پرز بلند نمونه رایجی از این فرش های امروزی هستند که درواقع همان قالی خرسک های قدیمی اند، تنها موضوعی که در مورد فرش های پرز بلند جدید اهمیت دارد این است که به سادگی گرد و غبار را داخل خود جمع می کنند و پیشنهاد من این است که اگر سابقه آسم یا آلرژی دارید، این فرش ها را در اتاق خوابتان پهن نکنید.
فرش های ابریشم گونه نمونه دیگری هستند که از ابریشم مصنوعی بافته می شوند و از ویژگی های مثبت این فرش ها این است که روی زمین سر نمی خورند و نیازی به ترمز فرش ندارند و ۱۰۰ درصد قابل شست وشو هستند.

راه تشخیص فرش  اصلی

یکی از اولین تفاوت های فرش اصیل ایرانی در برابر نمونه های تقلبی تنوع بی شمار در طرح و رنگ است.
فرش های تقلبی مارک و مشخصات کامل و واضحی ندارد؛ یعنی در واقع شناسنامه فرش که در پشت آن نصب شده اطلاعات کاملی را در برمی گیرد شامل ؛ نوع و جنس الیاف، طول پرز، وزن فرش، تعداد گره در هر متر مربع، دستورالعمل شستشو و نام کارخانه و کشور تولیدکننده یا نام واردکننده که در صورتی که هر کدام از این اطلاعات ناقص باشد، می توان به اصلی بودن آن شک کرد.
پرز دادن بیش از حد فرش یکی دیگر از نشانه های تقلبی بودن آن است.

تفاوت جنس تار و پود در فرش

آن دسته از فرش هایی که در بافت شان نایلون به کار رفته است بادوام تر از نمونه های دیگر هستند. این نوع فرش ها در برابر تغییر شکل بسیار مقاوم هستند. نسبت به دیگر فرش ها قیمت ارزان تری دارند. ایرادی که به اینگونه فرش ها می گیرند این است که گرد و خاک را به سادگی به اطراف منتقل می کنند.

فرش هایی که در بافت شان اولفین به کار رفته، در برابر رطوبت مقاوم بوده و به سادگی تمیز می شوند. به مرور زمان حالت اصلی این فرش ها از دست می رود و به اصطلاح کش می آیند.

فرش های پشمی دارای ماندگاری زیادی هستند و در برابر عوامل محیطی مقاومت بالایی دارند اما گرد و خاک به سختی از آنها جدا می شود. در برابر رطوبت نیز بوی بدی می گیرند و شست و شوی آنها خاص است.

فرش های اکریلیک و پلی استر از آن مدل فرش هایی هستند که در اثر استفاده پرزهای زیادی از آنها جدا می شود. حجم این فرش ها به مرور کم شده و زیبایی خود را از دست می دهند.


نکات انتخاب فرش مناسب 

* فرشی که در یک اتاق پذیرایی پر رفت و آمد و یا در یک اتاق ناهارخوری شلوغ انداخته می شود حتما باید قابلیت پاخوربودن را داشته باشد. برای استفاده های طولانی مدت و مقاوم بودن در برابر گرد و غبار انتخاب شود ولی برای فضایی مانند اتاق خواب که مکانی برای استراحت است. همچنان پر رفت و آمد هم نیست می توانید فرشی با جنسی لطیف و از طیف رنگ های روشن استفاده کنید.
* اگر در خانه تان کودک دارید و یا اعضای خانواده تان ورزشکار هستند بهتر است. از طرح ها و نقش هایی استفاده کنید که شلوغ و تیره هستند و کثیفی را نمایان نمی کنند.
* اگر از آن دسته افرادی هستید که خانواده کم جمعیت دارید و عادت به رفت و آمد و شلوغی ندارید. بهتر است از فرشی که دارای نقوش کم و به رنگ روشن است، استفاده کنید.

* اگر فضای کوچکی در خانه دارید و می خواهید بزرگ تر نمایان شود. بهتر است از فرش هایی که داری رنگ های روشن هستند، استفاده کنید. به طور معمول این نوع از فرش ها فضا را بزرگ تر جلوه می دهند.

* اگر فضای خانه تان بسیار بزرگ و کم اثاثیه جلوه می  کند. بهتر است از فرش هایی استفاده کنید که دارای رنگ های تیره هستند، این نوع فرش ها فضایی دنج، گرم و صمیمی به وجود می آورند .

* فرش باید اندازه اتاق باشد. ملاحظه کنید اتاق چگونه مورد استفاده قرار می گیرد. چقدر ترافیک دارد و زیر چه نوری قرار می گیرد.

* فرشی را انتخاب کنید که کارایی آن خوب باشد، با تراکم، شانه و الیاف خوب باشد. هرچه الیاف فرش بیشتر باشد (با گره ها و دسته شده)، فرش شما دوام بیشتری پیدا می کند.

* در فرش دستباف چند سانتی متر اختلاف در ابعاد فرش در قسمت های بالا و پایین یکی از مشخصات فرش است و عیب به شمار نمی رود، اما در صورتی که در قالیچه های کوچک به چشم می آید با تا کردن فرش از قسمت میانی می توانید از تقارن آن اطمینان پیدا کنید.

* به تقارن رنگ در قسمت های متقارن توجه کنید و حتما در نور طبیعی آن را بررسی کنید، این نکته را در نظر بگیرید که رنگ فرش در جهت خواب آن تیره تر به نظر می رسد. حواستان باشد که اشکال و هندسه طرح جایی ناتمام نمانده باشد.

* اگر قسمت انتهایی پرز با رنگ سطح فرش اختلاف داشته باشد، نشانه این است که با رنگ های جوهری فرش را رنگ کرده اند و ممکن است رنگ بدهد.
فرش ها با پرز خشن سخت تر تمیز می شوند، پس یادتان باشد که پرز فرش باید درخشان و انعطاف پذیر باشد.

انواع قالی را براساس جنس اینگونه دسته بندی میکنند:

۱-قالی تمام پشم: فرشی که تار، پود و پرز آن از پشم باشد. این نوع قالی‌ها به  دلیل جنس پرزها درشت بافت هستند. قالی خرسک که  از کلفت‌ترین پشم‌ها بافته می‌شود جزء این دسته است. قالی تمام پشم مزیت‌هایی همچون بادوام و مقاوم‌بودن ، قدرت برگشت‌پذیری پرزها پس از پاخوردن ، قدرت بالای جذب رطوبت و… را داراست. این نوع قالی سنگین و ارزان‌قیمت است و کمتر می‌توان نوع هنری آن را پیدا کرد.
 
۲-قالی چله پشم: نوعی قالی که چله آن از پشم است ولی پرزهایش تنها از پشم نیست.

۳-قالی تمام ابریشم: فرشی که تار و پود و پرز آن همگی از ابریشم است. این نوع قالی معمولا بسیار ریزبافت است و ارزش هنری زیاد و البته قیمت زیادی دارد. چنین قالی یا قالیچه‌ای برخلاف ظاهر نرم و نازک و ظریفش، در مقابل لکه‌ها بسیار مقاوم است؛ یعنی اگر آب، چای، نوشابه یا هر نوع مایع دیگری را رویش ریختید، لازم نیست ضربان قلبتان را اندازه بگیرید. کافی است آن را با یک دستمال مرطوب و کمی شامپو فرش بشویید؛ عین اولش خواهد شد.

۴-قالی کف ابریشم: فرشی که چله آن پشم است ولی تمام زمینه آن از ابریشم بافته شده است.

۵-قالی گل ابریشم: چله این قالی‌ از پشم است ولی گل‌ها و احیانا برگ‌های موجود در نقشه از نخ ابریشم و بقیه پرزها از پشم بافته می‌شود. این نوع قالی‌ها ممکن است قیمت کمتری نسبت به قالی تمام ابریشم داشته باشند اما ارزش هنری زیادی دارند.

قالی معیوب را چطور تشخیص دهیم؟

۱-دورگه ‌بودن زمینه:خوب خوب نگاه کنید. گاهی رنگ قسمت بالای زمینه قالی از رنگ قسمت پایینی آن کم‌رنگ‌تر یا پررنگ‌تر است. چشم دقیق و ریزبینی داشته باشید و در نور، خوب قالی را نگاه کنید؛ اگر ۲ رنگ باشد قیمت آن گاهی تا نصف کاهش پیدا می‌کند!

۲-اندازه قالی: اگر اندازه فاصله لبه حاشیه بالایی قالی تا وسط ترنج، بیشتر یا کمتر از ۳ سانتی‌متر با اندازه فاصله آنجا تا لبه حاشیه پائینی تفاوت داشته باشد، از قیمت قالی بسیار کم می‌شود؛ پس توی جیبتان خط‌کش داشته باشید.

۳-کم‌بافی: حتما موقع خرید قالی به پشت آن نگاه کنید؛ اگر گره‌ها منظم، پشت‌سر هم و یک‌اندازه بود که هیچ، ولی اگر اندازه گره‌ها متفاوت، نامنظم و گاهی با فاصله بود یعنی بافنده یا شلخته بوده یا خدای نکرده متقلب. مثلا در یک فرش ۵۰ رج که باید در هر ۷ سانتی‌متر ۵۰ گره داشته باشد، گره‌ها کمتر است، یا گره‌ها خوب شانه نخورده و پرزها کشیده نشده است؛ به‌هرحال یک جای کار می‌لنگد.

۴-شکستگی گل قالی: این مورد خیلی تخصصی است زیرا گل‌های قالی اعم از شاه‌عباسی، آویزان، ستاره‌ای و… اندازه استانداردی دارند که تنها بافنده‌ها، کارشناسان و فروشندگان قالی از آن اطلاع دارند. اگر در بافت این گل‌ها شکل و اندازه استاندارد رعایت نشود، از ارزش قالی کم می‌شود. این دیگر کار شما نیست؛ از یک خبره کمک بگیرید یا از روی گل‌های قرینه، اندازه‌های ناموزون را حدس بزنید.

۶-گره ترکی:ظرافت فرش جز نوع پرز که چه جور پشمی باشد و چند درصد ابریشم، به نوع گره آن نیز بستگی دارد. بافت دو گره یا گره ترکی که از ابتدا مخصوص بافندگان تبریزی بوده و امروز در مناطق دیگر نیز رایج است. روشی است که در آن هر دو سر پرز از لای تار رد می‌شود و گره می‌خورد. این روش وقت زیادی می‌خواهد و مخصوص قالی‌های ریزبافت و نقشه‌های ظریف با رنگ‌های متنوع و خطوط نازک است. در این روش، امکان بی‌گره بافی یا جفت‌بافی (که نوعی شلختگی در بافت یا تقلب است) وجود ندارد.

به همین دلیل، این قالی‌ها جز ظرافت بی‌اندازه، بسیار محکمند و به این سادگی‌ها نخ‌نما نمی‌شوند. از طرفی این گره آن‌قدر محکم است که می‌شود پرزهای فرش را چنان قیچی زد که به کوتاهی مخمل شوند و با پا خوردن بیشتر، نقش‌ها و ظرافت گره‌ها بیشتر نمایان ‌شود. به همین دلیل مشهور است که فرش کرمان هر چه پا بخورد مرغوب‌تر است و هیچ اتفاقی هم برای فرش نمی‌افتد. فرش‌های قم، تبریز، اصفهان و کرمان ترکی بافند؛ یعنی هم ظریف‌اند، هم بسیار زیبا و محکم و البته گران.

فرش‌های پشمی درشت‌بافت که اغلب سنگین هستند و نقش‌های درشتی هم دارند، فارسی‌بافند. در گره فارسی یا یک گره فقط یک طرف پرز گره می‌خورد و طرف دیگر آن آزاد است. در این روش، چله شل‌تر است و برای سفت‌کردن آن، شانه‌های سنگین را محکم‌تر روی پرزها می‌کوبند تا پرزهای پشمی در هم فرو بروند و چله محکم شود. همین درهم رفتگی پشم‌ها، امکان بی‌گره‌بافی یا جفت‌‌بافی را بیشتر می‌کند.

بافنده‌های فرش‌های فارسی‌باف به خاطر درشتی پرزهای پشم، نمی‌توانند نقشه‌های ظریف و مینیاتوری ببافند. از طرفی، گره فارسی با پا خوردن در طول سال‌ها (که البته اصلا کم نیست) کم‌کم پرزها شل شده و نخ‌نما می‌شوند.
به خاطر همه این دلایل، این نوع فرش ارزان‌تر است. قالی‌های فارسی‌بافِ بختیاری، مشهد، اراک، همدان و… مشهورترند. اما به هر حال، این قالی‌ها و رنگ‌های زنده و گرم‌شان، انرژی خاصی به محیط زندگی می‌دهند و قطعا چشم‌نوازتر از هر بافته مصنوعی دیگر هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *